Nauka

Osią moich zainteresowań naukowych jest historyczny związek człowieka z Puszczą Białowieską. Jako doktor habilitowany nauk biologicznych i adiunkt w Instytucie Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży realizuję projekt mający na celu poznanie roli człowieka w zachowaniu i przemianach środowisk leśnych Puszczy. Interdyscyplinarny charakter mojej pracy lokuje ją w nurcie historii przyrodniczej (ang. environmental history), zajmującej się historyczną zmiennością interakcji człowieka ze środowiskiem przyrodniczym. Podjęte przeze mnie badania w Puszczy Białowieskiej są jednymi z pierwszych tego typu w Polsce. Katalog wykorzystywanych metod obejmuje poszukiwania i inwentaryzację śladów dawnej obecności człowieka w Puszczy, w tym śladów dawnego użytkowania lasów, badania archeologiczne (we współpracy z Instytutem Archeologii i Etnologii PAN), kwerendy źródłowe w archiwach polskich i zagranicznych oraz analizy źródeł historycznych pod kątem dawnych sposobów użytkowania i ochrony przyrody. Istotnych danych dostarczają badania dendrologiczne (prowadzone we współpracy z Instytutem Badawczym Leśnictwa w Białowieży) oraz palinologiczne (wykonywane w Pracowni Paleoekologii i Archeobotaniki Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego).

LISTA PUBLIKACJI NAUKOWYCH

1. Artykuły naukowe
Daszkiewicz P., Samojlik T., Fedotova A., Ričkienė A. 2021. Reintrodukcja i ochrona bobrów w II Rzeczypospolitej w świetle artykułów z prasy przyrodniczej i łowieckiej. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 40(1): 79-89.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Fedotova A., Ričkienė A. 2020. Kilka zaginionych dokumentów audiowizualnych o żubrze i Puszczy Białowieskiej. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 39(4): 85-90.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Fedotova A., Ričkienė A. 2020. Odnaleźć i ocalić ostatnie żubry – co wiadomo o misji Hermana Knothego w Puszczy Białowieskiej w 1919 roku? Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 39(3): 85-90.

Daszkiewicz P., Iwan D., Samojlik T., Fedotova A., Ričkienė A. 2020. Nieznane świadectwo początków reintrodukcji niedźwiedzia w Puszczy Białowieskiej. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 39(2): 89-98.

Daszkiewicz P., Iwan D., Samojlik T., Fedotova A. i Rickene A. 2019. Zagadka żubra z Warszawskiego Gabinetu Zoologicznego z I połowy XIX wieku. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 38(2): 91-98.

Jaroszewicz B., Cholewińska O., Gutowski J. M., Samojlik T., Zimny M., Latałowa M. 2019. Białowieża Forest – a relic of the high naturalness of European forests. Forests 2019, 10(10), 849; https://doi.org/10.3390/f10100849

Fedotova A., Samojlik T., Daszkiewicz P. 2019. Killing for museums: European bison as a museum exhibit. Centaurus 60(4) doi.org/10.1111/1600-0498.12194

Hofman-Kamińska E., Bocherens H, Drucker D. G., Fyfe R. M., Gumiński W., Makowiecki D., Pacher M., Piličiauskienė G., Samojlik T., Woodbridge J., Kowalczyk R. 2019. Adapt or die – response of large herbivores to environmental changes in Europe during the Holocene. Global Change Biology 25(9): 2915-2930.

Samojlik T., Fedotova A., Borowik T., Kowalczyk R. 2019. Historical data on European bison management in Białowieża Primeval Forest can contribute to a better contemporary conservation of the species. Mammal Research. DOI 10.1007/s13364-019-00437-2

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2019. Corrected date of the first description of aurochs Bos primigenius (Bojanus, 1827) and steppe bison Bison priscus (Bojanus, 1827). Mammal Research 64: 299-300.

Samojlik T., Fedotova A., Niechoda T., Rotherham I. D. 2019. Culturally modified trees or wasted timber: different approaches to marked trees in Poland’s Białowieża Forest. PLOS ONE 14(1): e0211025. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0211025

Olczak H., Krasnodębski D., Samojlik T., Jędrzejewska B. 2018. Osada kulturyceramiki kreskowanej z produkcją żelaza na Polanie Berezowo w Puszczy Białowieskiej. Wiadomości Archeologiczne 69: 149-176.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Fedotova A. 2018. Żubry z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu a historia zoologii i muzeografii przyrodniczej w XVIII i XIX wieku. Kosmos 67(4).

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2018. Pierwotny, dziewiczy, naturalny – określenia lasu we francuskiej dyskusji przełomu XVIII i XIX wieku i obecnie. Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego 66: 97-101.

Samojlik T., Selva N., Daszkiewicz P., Fedotova A., Wajrak A., Kuijper D.P.J. 2018. Lessons from Białowieża Forest on the history of protection and the world’s first reintroduction of a large carnivore. Conservation Biology 32(4): 808-816. DOI: 10.1111/cobi.13088.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Fedotova A. 2017. Un bison de Białowieża pour le musée de Strasbourg – complément d’enquête. Cahiers Lituaniens. Cercle d’histoire Alsace-Lituanie 16: 45-46.

Samojlik T., Daszkiewicz P. Fedotova A. 2017. Żubrze eksponaty z lat 1811−1914 w europejskich kolekcjach naukowych – mało znany aspekt XIX−wiecznej gospodarki łowieckiej w Puszczy Białowieskiej. Sylwan 161(4): 341-352.

Samojlik T., Aikhenbaum J., Daszkiewicz P., Selva N., Wajrak A. 2016. No return for aurochs. A letter to Science. Organon 48: 187-189.

Samojlik T. 2016. Rozkwit i upadek produkcji potażu w Puszczy Białowieskiej w XVII-XIX wieku. Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego 64: 9-19.

Samojlik T., Fedotova A., Kuijper D. P. J. 2016. Transition from traditional to modern forest management shaped the spatial extent of cattle pasturing in Białowieża Primeval Forest in the nineteenth and twentieth centuries. Ambio 45(8): 904-918.

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2015. Un bison de Białowieża pour le musée de Strasbourg,
épisode de l’histoire de la zoologie du XIXe siècle. Cahiers Lituaniens. Cercle d’histoire Alsace-Lituanie 14: 33-36.

Samojlik T., Daszkiewicz P. 2015. Dzikie ssaki Wielkiego Księstwa Litewskiego w pracach Jeana-Emmanuela Giliberta. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 60: 151-163.

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2014. Napoleon, Białowieża Forest and the last bison from Transylvania. Echa Przeszłości XV: 67-73.

Samojlik T., Jędrzejewska B., Krasnodębski D., Olczak H. 2014. Dwór łowiecki Wazów w Białowieży w świetle dokumentów źródłowych i badań archeologicznych. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 62 (1): 73-90.

Samojlik T., Jędrzejewska B., Michniewicz M., Krasnodębski D., Dulinicz M., Olczak H., Karczewski A., Rotherham I. 2013. Tree species used for low-intensity production of charcoal and wood-tar in the 18th-century Białowieża Primeval Forest, Poland. Phytocoenologia 43(1-2): 1-12.

Samojlik T., Rotherham I., Jędrzejewska B. 2013. Quantifying historic human impacts on forest environments: a case study in Białowieża Forest, Poland. Environmental History 18(3): 576-602.

Mikusińska A., Zawadzka B., Samojlik T., Jędrzejewska B. & Mikusiński, G. 2013. Quantifying landscape change during the last two centuries in Białowieża Primeval Forest. – Applied Vegetation Science 16: 217-226.

Samojlik T., Edel P. 2012. Les motifs de Białowieża, la forêt des rois de Pologne et grands-ducs de Lituanie, dans l’œuvre de Jean-Henri Müntz. Cahiers Lituaniens. Cercle d’histoire Alsace-Lituanie 11: 37-41.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Krasińska M. 2012. Leopold Walicki’s Experiments on Cross-Breeding European Bison with Cattle in the Context of 19th century Biological Sciences. Studies in the History of Biology 4(1): 31-40.

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2011. Un defi et une chance perdue pour la biologie du XIXe siecle: l’hybridation du bison d’Europe et du bovin domestique. Organon 43: 79-93.

Samojlik T., Jędrzejewska B. 2011. Zygmunt August a ochrona żubra. W: Servitium et amicitia. Studia z dziejów kariery i awansu w Polsce Jagiellonów. Red. Januszek-Sieradzka A. Praeclara stirps Jagiellonica, t. 3, Sandomierz: 145-162.

Krasnodębski D., Olczak H., Samojlik T. 2011. Wczesnośredniowieczne cmentarzyska Puszczy Białowieskiej. W: „In silvis, campis… et urbe” średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim. Red. Cygan S., Glinianowicz M., Kotowicz P. Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów-Sanok: 144-174.

Samojlik T. 2010. Traditional utilisation of Białowieża Primeval Forest (Poland) in the 15th to 18th centuries. Landscape Archaeology and Ecology 8: 150-164.

Niklasson M., Zin E., Zielonka T., Feijen M., Korczyk A. F., Churski M., Samojlik T., Jędrzejewska B., Gutowski J. M., Brzeziecki B. 2010. A 350-year tree-ring fire record from Białowieża Primeval Forest, Poland: implications for Central European lowland fire history. Journal of Ecology 98(6): 1319-1329.

Samojlik T. 2009. Rudnie w Puszczy Białowieskiej w XVII-XVIII wieku. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 57(3-4): 399-411.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T., Bańka B. 2008. Gospodarka łowiecka i ostatnie carskie polowania w Puszczy Białowieskiej (1912-1913) w relacji Mitrofana Golenki. Sylwan 152(12): 49-57.

Krasnodębski D., Dulinicz M., Samojlik T., Olczak H., Jędrzejewska B. 2008. Cmentarzysko ciałopalne kultury wielbarskiej w Uroczysku Wielka Kletna (Białowieski Park Narodowy, woj. podlaskie). Wiadomości Archeologiczne 60: 361-376.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Bańka B. 2007. Obserwacje litewskich niedźwiedzi Jeana Emanuela Giliberta. Przegląd Zoologiczny 3-4: 183-188.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2006. Białowieskie muzeum z 1914 roku w relacji Mitrofana Golenki, ostatniego carskiego zarządcy Puszczy. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 51(3-4).

Samojlik T. 2006. Łowy i inne pobyty królów polskich i wielkich książąt litewskich w Puszczy Białowieskiej w XV-XVI wieku. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 54(3-4): 293-305.

Samojlik T. 2006. Najsłuszniejsze drzewo – historia sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris) w Puszczy Białowieskiej do końca XVIII stulecia. Rocznik Dendrologiczny 54: 7-27.

Krasnodębski D., Samojlik T., Olczak H., Jędrzejewska B. 2005. Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Uroczysku Zamczysko w Puszczy Białowieskiej. Sprawozdania Archeologiczne 57: 555-583.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2005. Rosomak w Rzeczypospolitej w dawnych źródłach. Przegląd Zoologiczny 49(3-4): 167-172.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2005. Polowanie księcia Monako Alberta I w Puszczy Białowieskiej w 1913 roku i losy dwóch zabitych przezeń żubrów. Przegląd Zoologiczny 49(1-2): 31-38.

Samojlik T. 2005. Drzewo wielce użyteczne – historia lipy drobnolistnej (Tilia cordata) w Puszczy Białowieskiej. Rocznik Dendrologiczny 53: 55-64.

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2005. Żubry czy żubrobizony? Polemika na temat akcji ratowania żubrów podczas II Międzynarodowego Kongresu Ochrony Przyrody w 1931 roku w Paryżu. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 50(1): 167-175.

Samojlik T. 2005. Stanisław August Poniatowski w Puszczy Białowieskiej (30 sierpnia – 2 września 1784 roku). Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53(1): 35-52.

Raczyński J., Daszkiewicz P., Samojlik T. 2004. Mało znany artykuł Erny Mohr dotyczący restytucji żubra. Przegląd Zoologiczny 48(3-4): 187-195.

Jędrzejewska B., Samojlik T. 2004. Kontrakty Jana III Sobieskiego z lat 1675-1686 w sprawie dzierżawy i użytkowania Leśnictwa Białowieskiego. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 52(3): 321-330.

Samojlik T., Jędrzejewska B. 2004. Użytkowanie Puszczy Białowieskiej w czasach Jagiellonów i jego ślady we współczesnym środowisku leśnym. Sylwan 148(11): 37-50.

Daszkiewicz P., Samojlik T. 2004. Historia ponownego odkrycia żubrów na Kaukazie w XIX wieku. Przegląd Zoologiczny 48(1-2): 73-82.

Samojlik T., Jędrzejewska B., Kamiński T. 2003. Polana pasieczna na akwareli Jana Henryka Müntza „Puszcza Białowieska – polowanie na niedźwiedzia” (1780 – 1783 r.). Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 51(3-4): 387-394.

Samojlik T., Jędrzejewska B. 2002. Altana do polowań króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w zagrodzie Teremiska – przyczynek do dziejów Puszczy Białowieskiej. Sylwan 146(12): 105-109.

2. Książki i rozdziały w książkach:

Samojlik T., Fedotova A., Daszkiewicz P., Rotherham I. D. 2020. Białowieża Primeval Forest: Nature and Culture in the Nineteenth Century. Environmental History, Volume 11, Springer: 1-223.

Samojlik T. 2019. Dlaczego Puszcza potrzebuje mitu [W: Czapliński P, Bednarek J. B., Gostyński D. (red.) O jeden las za daleko. Demokracja. kapitalizm i nieposłuszeństwo ekologiczne w Polsce]. Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa: 161-174.

Samojlik T. 2017. Edukacja przyrodnicza w komiksie i książkach obrazkowych – perspektywa autora [W: Klauza K., Cieślik-Klauza J. (red.) Pulchritudo delectans. Korespondencja na styku sztuk. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, Białystok]: 305-318.

Samojlik T. 2016. Historia użytkowania terenów nieleśnych Białowieskiego Parku Narodowego [W: Karczewska M., Kucharski L. (red.) Lądowe ekosystemy nieleśne Białowieskiego Parku Narodowego] Białowieski Park Narodowy, Białowieża]: 11-22.

Latałowa M., Zimny M., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2015. Białowieża Primeval Forest:
A 2000-year Interplay of Environmental and Cultural Forces in Europe’s Best
Preserved Temperate Woodland [In: Kirby K., Watkins C. (eds.) Europe’s Changing Woods and Forests: From Wildwood to Managed Landscapes] CABI, Wallingford: 243-264.

Samojlik T. 2014. Lasy a rozwój człowieka w dziejach cywilizacji (na przykładzie Puszczy Białowieskiej). W: Lasy jako czynnik rozwoju cywilizacji: współczesna i przyszła wartość lasów. Red. P. Gołos, A. Kaliszewski, K. Rykowski.: 171-181.

Samojlik T., Rotherham I.D., Jędrzejewska B. 2013. The cultural landscape of royal hunting gardens from the fifteenth to the eighteenth century in Białowieża Primeval Forest [In: Rotherham I.D. (ed.) Cultural Severance and the Environment] Springer, Dordrecht: 191-204.

Samojlik T., Kuijper D. 2013. Grazed wood pasture versus browsed high forests – impact of ungulates on forest landscapes from the perspective of the Białowieża Primeval Forest [In: Rotherham I.D. (ed.) Trees, Forested Landscapes and Grazing Animals – A European Perspective on Woodlands and Grazed Treescapes] Routledge: 143-162.

Daszkiewicz P., Samojlik T., Jędrzejewska B. 2012. Puszcza Białowieska w pracach przyrodników i podróżników 1831-1863. Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa: 1-208.

Samojlik T., Jędrzejewska B. 2010. Historia ochrony żubra w Puszczy Białowieskiej do końca XVIII wieku. [W: Ochrona żubra w Puszczy Białowieskiej. Zagrożenia i perspektywy rozwoju populacji. R. Kowalczyk, D. Ławreszuk, J.M. Wójcik (red.)] Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża: 23-32.

Samojlik T. (red.) 2005. Ochrona i łowy. Puszcza Białowieska w czasach królewskich. Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża: 1-90.

Samojlik T. (ed.) 2005. Conservation and hunting. Białowieża Forest in the time of kings. Mammal Research Institute PAS, Białowieża: 1-90.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2004. Puszcza Białowieska w pracach przyrodników 1721-1831. Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa: 1-185.

Daszkiewicz P., Jędrzejewska B., Samojlik T. 2004. Wstęp [W: Brincken J., Memoire descriptif sur la foret imperiale de Białowieża] Epigraf, Paryż.

Samojlik T. 2004. Smutny koniec niedźwiedziej historii. [W: Jędrzejewska B. i Wójcik J. M. (red.), Eseje o ssakach Puszczy Białowieskiej]. Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża: 69-76.

Samojlik T. 2004. The brown bear – a story without a happy ending. [W: Jędrzejewska B. i Wójcik J. M. (red.), Essays on mammals of Białowieża Forest]. Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża: 69-76.

Samojlik T., Jędrzejewska B. 2003. Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w polskiej części Puszczy Białowieskiej – badania, stan obecny i ochrona. [W: J. Partyka (red.) Ochrona dóbr kultury i historycznego związku człowieka z przyrodą w parkach narodowych.] Ojców: 527-538.